دولت نقش تسهیل گر دارد؛ نقطه مرکزی، همیاری محلی است

به گزارش جایگاه خبر، صبح امروز سید جواد حسینی  در نشست خبری با اصحاب رسانه گفت: در جریان حوادث اخیر، متأسفانه بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان به مراکز سازمان بهزیستی خسارت وارد شد. همچنین چهار نفر جان خود را از دست دادند که یکی از آنان شهید بود و حدود سه نفر نیز مجروح شدند. از همان ابتدا یکی از رسالت‌های اصلی ما این بود که به دیدار خانواده همه آسیب‌دیدگان برویم. مددکاران اجتماعی و روان‌شناسان سازمان در سراسر کشور، حتی برای افرادی که در بازداشت بودند و آنان را نیز جزئی از ملت خود می‌دانیم، به دیدار خانواده‌ها رفتند. ما عمیقاً متأثر و غمگین هستیم از اینکه به هر شکل، آسیبی به خانواده‌های ایرانی وارد شود و وظیفه خود می‌دانیم خدمات حرفه‌ای، روان‌شناختی و همدلانه را در سراسر کشور ارائه دهیم. این مسیر آغاز شده و آن را یک شروع خوب می‌دانیم.

 

رییس سازمان بهزیستی عنوان کرد: موضوعی که امروز برای نخستین‌بار به‌صورت مفصل ارائه می‌شود، طرح «سلام؛ سلامت اجتماعی معلم‌محور» است. من همواره از دو مثلث طلایی در سازمان بهزیستی سخن گفته‌ام؛ یکی مثلث هدف که ناظر بر سلامت اجتماعی است، به این معنا که همه افراد جامعه از سلامت اجتماعی برخوردار شوند، خدمات با کیفیت ارائه شود و عدالت در دسترسی رعایت گردد. مثلث دوم، مثلث راهبردهاست که شامل خانواده‌محوری، زیست‌محله‌ای، مشارکت‌محوری و محل‌محوری می‌شود. اگر این راهبردها در سازمان نهادینه شود، می‌توانیم خدمات را به‌صورت عادلانه، استاندارد، فراگیر و با کفایت به همه افراد جامعه ارائه دهیم.

رییس سازمان بهزیستی گفت: در همین چارچوب، بحث چرخش از مرکزگرایی و مؤسسه‌گرایی مطرح می‌شود. در دنیا و ایران، سه مدل برای محله‌محوری وجود دارد؛ نخست، حضور سازمان‌های دولتی در محلات و ارائه خدمات محلی؛ دوم، ایجاد ساختارهای محلی مانند شوراها یا معتمدین محله از طریق انتخابات؛ و سوم، مدل خودیاری و همیاری داوطلبانه محلات. این مدل سوم از سال ۱۳۷۰ در سازمان بهزیستی تجربه شده است؛ از جمله در قالب گروه‌های همیار سلامت روان اجتماعی، گروه‌های خودیار مالی، CBR و گروه‌های محب که از دل محلات شکل گرفتند.وی همچنین عنوان کرد که طرح «سلام» با تکیه اصلی بر همین مدل سوم طراحی شده است؛ یعنی محله‌محوری واقعی که فعالیت‌های داوطلبانه، مشارکت‌جویانه و سازمان‌یافته از دل خود محله شکل می‌گیرد. البته این طرح به‌صورت تلفیقی از دو مدل دیگر نیز بهره می‌برد و دولت نقش حمایتی و تسهیل‌گر خواهد داشت، اما نقطه مرکزی آن، همیاری و خودیاری محلی است.
وی گفت: مشارکت مردمی یکی از مؤلفه‌های بنیادین توسعه اجتماعی در سطح ملی و بین‌المللی است و زمانی اثربخش خواهد بود که بر آگاهی، منطق و اقناع اجتماعی استوار باشد. بررسی تجربه‌های موفق نشان می‌دهد اگرچه همه طرح‌های مشارکتی به نتیجه مطلوب نرسیده‌اند، اما طرح‌های موفق دارای شاخص‌های مشخص و مشترکی بوده‌اند.حسینی ادامه داد: در این تجربه‌های موفق، مردم نقش اصلی را ایفا کرده‌اند و محله به‌عنوان بنیاد توسعه اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است. مردمی‌سازی بر ظرفیت‌سازی صرف اولویت داشته، اقدامات محلی با محوریت نهادهایی مانند مدارس، مساجد و مراکز خدمات اجتماعی انجام شده و شبکه‌سازی بین‌بخشی از مراحل ابتدایی شکل گرفته است. همچنین برند‌سازی اجتماعی، ارتقای منزلت محله، تقویت اعتماد عمومی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و تمرکز بر خدمات پیشگیرانه و مداخلات به‌موقع از دیگر ویژگی‌های این طرح‌ها بوده است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به مبانی نظری و سوابق تجربی این حوزه گفت: بر اساس این یافته‌ها، طرح «سلام» طراحی شده است که هدف آن شناسایی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های توانمندساز محلات به‌عنوان سرمایه‌های محلی، هم‌افزایی و یکپارچه‌سازی ظرفیت‌ها متناسب با نیازهای روانی، اجتماعی و اقتصادی محلات، توسعه مشارکت‌های بین‌بخشی، تقویت هویت محلی و افزایش سرمایه اجتماعی است.
وی گفت: برای اجرای این طرح، فرآیندی مرحله‌بندی‌شده پیش‌بینی شده و در گام نخست، هم‌زمان با چهاردهم بهمن‌ماه، بیش از ۷۰۰ محله در سراسر کشور وارد فاز اجرایی خواهند شد. این رویداد به‌صورت نمادین در تهران و به‌طور هم‌زمان در استان‌ها برگزار می‌شود و در این مرحله حدود یک‌هزار و ۷۰۰ کانون محله‌ای معرفی خواهد شد.
حسینی با اشاره به پویش سراسری «سلام محله» گفت: این پویش با هدف جذب و ساماندهی مشارکت داوطلبانه طراحی شده و داوطلبان در ۱۳ حوزه تخصصی از طریق سامانه مربوطه اعلام آمادگی کرده‌اند. تنها طی سه روز نخست اطلاع‌رسانی، بیش از ۲۰ هزار داوطلب متخصص، علاوه بر شبکه داوطلبان پیشین، در سراسر کشور ثبت‌نام کرده‌اند که این مشارکت‌ها در نزدیک به ۲۷۰۰ محله شکل گرفته است.
وی گفت: اجرای میدانی طرح از طریق حدود ۲۵۰۰ مرکز «مثبت زندگی» انجام می‌شود که به دلیل استقرار در محلات، مدیریت محله‌محور طرح را بر عهده دارند. در هر محله یک کانون به‌عنوان محور فعالیت انتخاب شده که می‌تواند مرکز مثبت زندگی، مدرسه، مسجد، سرای محله یا کانون بازنشستگان باشد و تاکنون نزدیک به ۷۰۰ کانون شناسایی و فعال شده‌اند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: سامانه اجرایی طرح از ششم دی‌ماه راه‌اندازی شده و هم‌زمان پیوست رسانه‌ای شامل اقلام اطلاع‌رسانی و محتوای تبلیغاتی طراحی و منتشر شده است. رویدادهای محلی طرح در چهاردهم بهمن‌ماه برگزار می‌شود، غرفه‌های ثبت‌نام داوطلبان در مراسم ۲۲ بهمن فعال خواهند بود و در ۲۰ اسفندماه نیز مرحله جمع‌بندی و ساماندهی نهایی داوطلبان انجام خواهد شد.
حسینی گفت: داوطلبان می‌توانند در گروه‌های مختلف تخصصی برای همکاری در طرح «سلام» اعلام آمادگی کنند و ثبت‌نام داوطلبان از طریق یک سامانه طراحی‌شده انجام می‌شود که فرآیند آن ساده و بدون نیاز به ایجاد پروفایل است. داوطلبان پس از انتخاب شهرستان، با درج نام و نام خانوادگی و انتخاب گروه مورد علاقه، ثبت‌نام خود را نهایی می‌کنند و اطلاعات تکمیلی در اختیار آن‌ها قرار می‌گیرد.وی گفت: برای آنکه طرح «سلام» از قوام و دوام برخوردار باشد، طی هشت ماه بررسی کارشناسی، سه دسته اقدام طراحی شده است؛ اقدامات برانگیزاننده، اقدامات پشتیبانی‌کننده و اقدامات پایدارساز. این سه سطح در کنار هم موجب ایجاد انگیزه، حمایت مستمر و پایداری فعالیت‌های محله‌محور می‌شوند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: در بخش اقدامات برانگیزاننده، خود پویش «سلام محله» نقش محرک اصلی را دارد. شناسایی داوطلبان، برگزاری مسابقات ورزشی و جشنواره‌های محلی، اجرای طرح «مهر گفت‌وگو»، ایجاد پاتوق‌های سالمندی، غربالگری و استعدادیابی نوجوانان، ارائه خدمات سلامت از جمله غربالگری رایگان بینایی سالمندان و برپایی میزهای خدمت دستگاه‌های دولتی و عمومی از جمله این اقدامات است. همچنین مسابقات محلی با پوشش رسانه‌ای و تولید محتوای تلویزیونی برای معرفی ظرفیت‌های محلات پیش‌بینی شده است.
وی گفت: در کنار این اقدامات، پشتیبانی نهادی نقش کلیدی دارد. دولت و دستگاه‌های اجرایی، به‌ویژه وزارتخانه‌ها، شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی شهر و روستا و تشکل‌های محلی، پشتیبان فعالیت‌های مردمی خواهند بود. همچنین با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تعاونی‌های محله‌محور در این محلات شکل خواهد گرفت. بانک رفاه کارگران نیز با ایجاد «حساب امید محله» بستر مناسبی برای مبادله خدمات داوطلبانه فراهم می‌کند که می‌تواند گامی مؤثر در نهادینه‌سازی خدمات داوطلبانه در کشور باشد.
حسینی تأکید کرد: داوطلبان علاوه بر انگیزه و حمایت نهادی، نیازمند آموزش‌های تخصصی و توانمندسازی مستمر هستند. در همین راستا، آموزش‌های لازم برای فعالیت‌های اجتماعی، مددکاری و خدمات محله‌ای ارائه خواهد شد. همچنین نقشه سلامت اجتماعی هر محله با مشارکت مردم طراحی و «بانک دارایی محله» شامل دارایی‌های مالی، مادی، انسانی، فرهنگی، اجتماعی و طبیعی ایجاد می‌شود که به‌عنوان یکی از ابزارهای پشتیبان طرح عمل خواهد کرد.
وی گفت: برای پایداری طرح، حکمرانی محلی و سرمایه محلی باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد. تبدیل ایده به پدیده نیازمند سه مرحله نمادینه‌سازی، ستادینه‌سازی و نهادینه‌سازی است. گفتمان‌سازی اجتماعی، تدوین مقررات و آیین‌نامه‌ها و ایجاد ساختارهای اجرایی، زمینه نهادینه شدن این طرح را فراهم می‌کند. همچنین تشکیل سازمان‌های اجتماع‌محور توسط خود مردم، ایجاد ائتلاف‌های بین‌محله‌ای، تقویت گروه‌های خودیار و شبکه تسهیل‌گران داوطلب از دیگر محورهای پایدارسازی است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: یکی از چالش‌های جدی، کم‌توجهی به نظام تصمیم‌گیری مردمی است و در طرح «سلام» تلاش شده است این نظام به‌صورت واقعی و مؤثر در سطح محلات فعال شود. برجسته‌سازی هویت محلی، بازآفرینی سرمایه اجتماعی و ارزیابی مستمر فعالیت‌ها توسط خود مردم، زمینه بهبود کیفیت و تداوم اقدامات محله‌محور را فراهم می‌کند.
وی در تشریح آخرین آمار اجرای طرح گفت: تاکنون ۶۴۸ کانون محله‌محور با آدرس دقیق شناسایی شده و ۲۵۶ تسهیل‌گر ماهر آموزش‌دیده در طرح فعال هستند. هیچ دستگاهی به اندازه سازمان بهزیستی نیروی تسهیل‌گر محلی آموزش‌دیده برای اجرای خدمات محله‌محور در اختیار ندارد. تاکنون ۲۰ هزار و ۶۴۲ نفر به‌عنوان داوطلب ثبت‌نام کرده‌اند که این رقم با برگزاری رویداد چهاردهم بهمن‌ماه به‌طور چشمگیری افزایش خواهد یافت.
حسینی افزود: از مجموع کانون‌های شناسایی‌شده، ۴۹۱ مسجد، ۲۳۷ مدرسه، یک‌هزار و ۵۶۳ مرکز مثبت زندگی و سایر فضاهای محلی شامل فرهنگسراها، کتابخانه‌ها، مراکز مشاوره، حسینیه‌ها، سالن‌های ورزشی و کانون‌های بازنشستگی در اجرای طرح مشارکت دارند.
وی گفت: در چهاردهم بهمن‌ماه، هم‌زمان با میلاد حضرت‌ولی‌عصر(عج)، در بیش از ۷۰۰ محله کشور رویدادهای محله‌ای برگزار خواهد شد که شامل برنامه‌های ویژه سالمندان، طرح «مهر گفت‌وگو»، جشنواره‌ها و مسابقات محلی، برپایی غرفه‌های گروه‌های محله‌محور، ارائه خدمات مشاوره‌ای، حمایتی و فعالیت‌های چهره‌به‌چهره اجتماعی خواهد بود.
جدیدترین‌ها
پربحث‌ها