یادداشتی به مناسبت روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی و روز مردمشناسی
به گزارش جایگاه خبر، فردا، روزیست برای درنگ و تأمل؛ روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی، دانشمند بلندآوازهای که قرنها پیش، با نگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی، به شناخت انسان و جهان پیرامونش پرداخت. همزمان، این روز در تقویم فرهنگی کشورمان به عنوان «روز مردمشناسی» نیز شناخته میشود؛ روزی برای بازخوانی هویت، فرهنگ و زیست اجتماعی مردمانی که در دل تاریخ، معنا یافتهاند.
برای من، این روز یادآور ارزش نگاه علمی و انسانی به تفاوتهاست. ابوریحان بیرونی، نهتنها در ریاضیات و نجوم، بلکه در شناخت فرهنگها و باورهای ملل مختلف، پیشگام بود. او با سفر به هند و گفتوگو با اندیشمندان آن سرزمین، نشان داد که فهم انسان، بدون درک تفاوتهای فرهنگی، ناقص خواهد بود.
در میان خاطرات ذهنیام، همیشه تصویری انتزاعی از ابوریحان نقش بسته: مردی که در سکوت شب، زیر نور چراغی کمسو، در حال نگارش مشاهداتش از آداب و رسوم مردمان دوردست است. گویی هر واژهاش پلیست میان انسانها، فارغ از مرز و مذهب و نژاد.
امروز، در مقام کسی که دغدغه اجتماعی و فرهنگی دارد، باور دارم که مردمشناسی نهتنها یک رشته دانشگاهی، بلکه ضرورتی برای مدیریت شهری، سیاستگذاری فرهنگی و حتی گفتوگوی بیننسلی است. شناخت دقیق از رفتارها، باورها و نیازهای مردم، پایهایست برای تصمیمگیریهای مؤثر و انسانی.
در بزرگداشت ابوریحان بیرونی، باید به این نکته بیندیشیم که علم، زمانی معنا مییابد که در خدمت انسان باشد؛ و مردمشناسی، زمانی مؤثر است که با احترام به تفاوتها، به همافزایی فرهنگی بینجامد.
باشد که این روز، فرصتی برای بازنگری در شیوههای شناخت و تعامل با جامعه باشد؛ و یاد ابوریحان، چراغی برای مسیرهای آینده.
سیدمیرزائی
