حوزههای علمیه و مسائل زمانه
به گزارش جایگاه خبر، امروز جامعه اسلامی در عرصههای گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حکمرانی با پرسشها و نیازهای نوپدیدی روبهروست؛ پرسشهایی که تنها با تکیه بر «فقه زنده و زمانشناس» و «اندیشه قرآنی پویا» پاسخ مییابد. در چنین شرایطی، جایگاه و رسالت حوزههای علمیه بیش از هر زمان دیگر برجسته و خطیر است.
احکام مبتلابهِ روزمره، بخش بنیادین تعلیم دینی است، اما رسالت حوزههای علمیه فراتر از آن است. حوزه باید نسخههایی مبتنی بر نگاه توحیدی قرآن کریم و منطق الهی عدالت و کرامت انسان برای زندگی امروز جامعه ارائه دهد؛ نسخههایی که در متن حکمرانی، اقتصاد، فرهنگ، هنر و روابط اجتماعی جاری گردد.
در همین مسیر، لازم است حوزههای علمیه با ورود عمیق، همهجانبه و کاربردی به مسائل زمانه، روشهای علمی و قرآنیِ نجاتبخش را شناسایی و تبیین کنند؛ چراکه قرآن کتاب هدایت و نجات است و ایمان به آن، انسان را از ظاهر باور به عمق محبت الهی و عمل صالح میرساند.
حضرت امام خمینی(ره) فرمودند:
«فقه، تئوری واقعی و کامل اداره انسان از گهواره تا گور است.»
و رهبر معظم انقلاب اسلامی مدّ ظلّهالعالی نیز تأکید کردهاند که
«فقه باید در عرصه زندگی حضور پیدا کند، نه در حاشیه آن».
آیتالله جوادی آملی در تبیین همین حقیقت میفرمایند:
«حوزههای علمیه اگر بر پایه قرآن و سنت پیامبر و عترت علیهمالسلام حرکت کنند، باید در همه میدانها، از حکمرانی تا اقتصاد و فرهنگ و هنر، نسخههای روز و عملی برای جامعه داشته باشند؛ نه فقط بیان نظری، بلکه راهکار اجرایی و تمدنی.»
امروز، اگر از «بانکداری اسلامی» سخن میگوییم، نباید به شعار و نظر بسنده کنیم، بلکه باید نظام مالی عادلانهای را طراحی کنیم که در متن حکمرانی اقتصادی بنشیند و در مسیر قرضالحسنه، عدالت مالی و رفاه اجتماعی عمل کند.
همانگونه که قرآن کریم میفرماید:
«إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ…» (بقره، ۲۵)
ایمان تنها دانستن احکام نیست؛ ایمان یعنی تقویت باور توحیدی، نگاه به نبوت و معاد، و پیوند دادن رفتار اجتماعی با این زیرساخت اعتقادی.
اگر این پایههای ایمانی و فکری در جامعه احیا و تقویت شود، اصلاح در رفتار و ساختار نیز بهدنبال آن خواهد آمد؛ زیرا اندیشه توحیدی، زیربنای تحول عملی و تمدنی است.
اکنون زمان آن است که علمای دین، بر پایه نگاه توحیدی، علم را به میدان زندگی بیاورند و ایمان مردم را تقویت کنند؛ این جریان، متأسفانه دیر شده است و باید با شتاب و تعجیل دنبال شود.
خوشبختانه، جمعی از علما و اندیشمندان بصیر و مؤمن نیز این ضرورت را دریافتهاند و حرکتی روشنگرانه را آغاز کردهاند تا حوزههای علمیه را به میدان کار قرآنی، علمی و کاربردی وارد کنند؛ حرکتی برای آنکه قرآن، نه در حاشیه، که در متن زندگی مردم جریان یابد و راهکارهای الهی برای حل مسائل روز، به زبان زمانه تبیین شود.
«يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ»
(مجادله، ۱۱)
🌍 والعاقبةُ لِلمتّقین
✍️ عشرت شایق
📅 پانزدهم آبان ۱۴۰۴ هـ.ش
📅 پانزدهم جمادیالأولی ۱۴۴۷ هـ.ق
📅 ششم نوامبر ۲۰۲۵ م
